Co to jest prostata?

Anatomia prostaty

Prostata, czyli gruczoł krokowy, znajduje się bezpośrednio pod pęcherzem moczowym. Leży ona poza spojeniem łonowym, a przed ścianą odbytnicy, Położenie to daje możliwości diagnostycznego i leczniczego dostępu do gruczołu krokowego od strony odbytnicy (badanie palcem, ultrasonografia, biopsja, termoterapia itp.)
Kształt prostaty przypomina odwrócony stożek o gładkiej sprężystej powierzchni, o wymiarach ok. 2,5 cm (wysokość), 4 cm (szerokość) i 3 cm (grubość) i masie ok. 20 g.

Przez wnętrze gruczołu krokowego przebiega cewka moczowa, czyli przewód wyprowadzający mocz z pęcherza na zewnątrz. Wszelkie choroby powodujące powiększenie się prostaty powodują jej ucisk na cewkę i zaburzenia w oddawaniu moczu.

Budowa prostaty

Prostata składa się z kilkudziesięciu drobnych gruczołów, które uchodzą do cewki moczowej. Gruczoły te leżą w podścielisku zbudowanym z włókien tkanki łącznej i mięśni gładkich. Podścielisko tworzy tzw. zrąb narządu. Całość otoczona jest mocną, włóknistą torebką oddzielającą prostatę od sąsiednich narządów.
Gruczoł krokowy ma niejednorodna strukturę. Wyróżnia się w jego obrębie cztery strefy o odmiennych cechach morfologiczno-czynnościowych.
Strefa obwodowa (niespełna 70% masy narządu) zbudowana jest z małych kulistych gruczołów i luźnego zrębu.
Strefę przejściową (5-10% masy stercza) tworzą gruczoły okołocewkowe oraz elementy mięśniowe zapewniające trzymanie moczu i zapobiegające wstecznemu wytryskowi nasienia.
Strefa środkowa (ok. 25% masy stercza), przez którą przebiegają przewody wytryskowe, otacza od tyłu i boków odcinek bliższy cewki moczowej.
Strefa przednia o nieistotnym znaczeniu w patologii stercza to włóknisto-mięśniowy zrąb, bez utkania gruczołowego.
Strefy powyższe podlegać mogą odmiennym procesom patologicznym

Nowotwór złośliwy (rak) prostaty rozwija się zazwyczaj w strefie obwodowej gruczołu. Gruczolak prostaty czyli tzw. rozrost łagodny (ang. benign prostatic hyperplasia – BPH) dotyczy głownie strefy przejściowej i – rzadziej – środkowej.

Rozwój prostaty

Prostata w chwili urodzenia ma wielkość ziarna grochu, następnie stopniowo powiększa się, najszybciej w okresie dojrzewania (13 - 17 r.ż.) i w wieku około 30 lat osiąga wielkość dojrzałą, typową dla dorosłego mężczyzny. Przed 50 rokiem życia następuje u większości mężczyzn stopniowe powiększanie się prostaty.
Rozwój gruczołu krokowego jak i jego czynności zależą od hormonów płciowych - męskie (androgeny) stymulują rozwój i rozrost części gruczołowej, żeńskie (estrogeny), powstające w męskim ustroju z testosteronu i androstendionu, wywierają podobny wpływ na podścielisko (zrąb) gruczołu. Oba rodzaje hormonów - jak się przypuszcza - odgrywają istotną rolę w etiopatogenezie łagodnego rozrostu stercza, schorzenia wyjątkowo częstego w populacji starzejących się mężczyzn.

Fukcja prostaty

Gruczoły wchodzące w skład prostaty produkują wydzielinę będącą składnikiem nasienia (spermy). Wydzielina ta zwiększa ruchliwość i żywotność plemników, a zatem podnosi wartość biologiczną nasienia.